RomanJ4 pisze:jeśli mierzymy diatestem to wystarczy, że oprzemy dźwigienkę k o wałek, by była styczna z tworzącą walka, a zawsze w jednym punkcie P podczas obrotu będzie prostopadła do promienia r

Daj spokój Roman. Styczna jest zawsze prostopadła do promienia okręgu I co to wnosi? Obróć sobie nieosiowy wałek i zobacz co się stanie (co zmierzysz diatestem z kulką), jeśli nie potrafisz sobie tego prostego doświadczenia wyobrazić. Coś tam zmierzysz, ale dokładność będzie delikatnie mówiąc marna. Błąd możesz mieć większy niż faktyczny skos wrzeciona

Nie czytałem. Zacząłem ale zmęczyło mnie to i od razu napisałem podsumowanie

Tak właśnie, należy mierzyć dokładnie z boku i dokładnie pod (lub nad) osią obrotu, w przeciwnym razie pojawią się dodatkowe błędy pomiarowe.
Tu jest największy problem - z ustawieniem czujnika we właściwym miejscu. Najprościej jest najpierw znaleźć punkt w którym (krzywy) wałek pomiarowy wychyla się najdalej W KIERUNKU CZUJNIKA ZEGAROWEGO. Wtedy mamy pewność że jesteśmy na wysokości osi obrotowej z dużą dokładnością. W drugim etapie znajduje się (po obrocie osi o 180 stopni) maksimum wychylenia i liczy średnią.
Z tego wynika, że czujnik pomiarowy powinien mieć zamontowany "nóż" na końcówce zamiast tradycyjnej kulki.
Dla świętego spokoju można jeszcze uwzględnić średnicę wałka w miejscu pomiarowym, jeśli jest cień podejrzenia że średnica wałka nie jest zadowalająco stała na jego długości, czyli znacznie dokładniejsza niż błędy które mierzymy. Pomiar oczywiście mikrometrem z płaskimi końcówkami.

Trzeba też pamiętać, żeby do punktu z1 i z2 dojechać od tej samej strony, żeby uniknąć wpływu histerezy przekoszenia na luzach prowadnic.
Mierząc z pod żadnym pozorem nie wolno też dotykać x i na odwrót.

Ale kombinujecie
To są takie proste geometryczne rzeczy, że aż wstyd dyskutować.
Jeśli chodzi o samą równoległość wrzeciona do prowadnicy z, to trzeba znaleźć środek obrotu w odległości z1 oraz z2, jego położenie w stosunku do łoża (czyli wysokość) oraz położenie w osi x.
Do tego nie trzeba nawet zdejmować uchwytu ani wałek testowy nie musi być prosty. Jedyne wymaganie jest takie, że w miejsc ach pomiaru musi mieć przekrój kołowy (idealnie).
Bicie uchwytu ani jego nieosiowość nie ma znaczenia, bo zostanie odjęte w pomiarach.

Ale jeśli ktoś chce sprawdzić, czy otwór we wrzecionie jest centryczny (czyli nie uszkodzony mechanicznie albo nie rozbite łożysko), to konieczny jest wałek pomiarowy dopasowany do stożka wrzeciona.

Nie mogę bo nie korzystałem.
Fanar robi narzędzia na zamówienie, inni producenci narzędzi pomiarowych oraz narzędzi do obróbki pewnie też.

Takie cuda, owszem, da się zmajstrować metodami zwykłego przyzwoitego wuposażonego warsztatu. Tyle że będzie to czasochłonne a przez to bardzo kosztowne. Dlatego lepiej zwrócić się do zawodowców.

A może po prostu zamówić narzędzie wg rysunku w profesjonalnej narzędziowni?
Wcale nie musi cena zabijać a będzie zrobione jak należy. W końcu narzędzie pomiarowe co do którego nie ma pewności jaką ma tolerancję jest ZUPEŁNIE BEZWARTOŚCIOWE.